Tip ons
Tip ons

Je kunt zelf jouw bijdrage/tip via dit formulier toesturen. Wij zullen deze controleren en mogelijk gebruiken voor publicatie. Let op! Aangeleverd materiaal dient rechtenvrij te zijn of er moet schriftelijk toestemming zijn verleend voor het gebruik ervan.

Nu:
Straks:
Nu:
Straks:

Rubrieken


Streekhistorie: Broederschap van de Westlandsche Processie naar Kevelaer 200 jaar zondag 17 maart 2019 10:10

Streekhistorie: Broederschap van de Westlandsche Processie naar Kevelaer 200 jaar

De religieuze 'bedevaart' is al eeuwenoud. Men komt het wereldwijd in alle culturen en religies tegen. In de Grieks-Romeinse oudheid, bij de Azteken, bij Afrikaanse stammen, in de islam en het christendom. Op bedevaart gaan is een spirituele plaats bezoeken met een feest van ontmoeting, met momenten van bezinning, maar ook met gezelligheid. De bedevaartplaats KevelaerKevelaer is een katholieke bedevaartplaats net over de Duits-Nederlandse grens vlak bij Kleef, zo’n 30 km van Nijmegen. Wat is er in Kevealer gebeurd? Rond Kerstmis van het jaar 1641 hoorde de vrome marskramer Hendrik Busman op de heide van Kevelaer nabij een hagelkruis tijdens zijn gebed een stem: "Bouw mij op deze plaats een kapelletje!" Hij hoorde op drie verschillende dagen deze geheimzinnige stem. Zijn vrouw zag in een nachtelijke verschijning een afbeelding van Maria als "Troosteres van de bedroefden". Zij had een tijd eerder deze afbeelding gezien in de handen van twee soldaten. Zij ging op zoek naar deze soldaten en kocht de prent van de 'gekroonde Onze-Lieve-Vrouw'. Een devotieprent van kleine afmetingen. In 1642 reeds kon de pastoor van Kevelaer het genadebeeld in het door de marskramer Hendrik Busman gebouwde kapelletje plaatsen en de prent kreeg hier ook zijn eigen plaats.Door de vicaris van het Bisdom Roermond, waaronder Kevelaer viel, werd in 1642 een commissie ingesteld met hooggeleerde heren om de feiten tot een betrouwbare kern te brengen. In 1647 had deze commissie zijn werk afgerond en formeel bevestigd dat Kevelaer een heilige plaats was.De ontwikkeling van de bedevaartplaats KevelaerIn 1648 kreeg na de Vrede van Munster onze Republiek van de Zeven Verenigde Provincies zijn beslag. De Republiek was na tachtig jaar oorlog eindelijk verlost van de gehate katholieke Spanjaarden. Het protestantisme werd als officiële godsdienst van de nieuwe Republiek vastgesteld. De katholieken waren in de minderheid, werden wel niet vervolgd, maar mochten hun religie niet meer in openbaarheid belijden. Hierdoor trok de 'heilige plaats' Kevelaer net buiten de Republiek de katholieken aan. Hier konden ze hun geloof openlijk belijden en Kevelaer maakte een snelle onstuimige bloeiperiode door. Het is dan ook niet voor niets dat sinds jaar en dag katholieke Westlanders op bedevaart gaan naar het Duitse Maria bedevaartoord.Het Westlandsche Broederschap naar Kevelaer opgericht in 1819, 200 jaar geleden!De eerste processie werd al in 1643 gehouden vanuit Rees, een naburig dorp. Hierna volgde Roermond. Dit groeide uit tot een wijdverbreid gebruik en tegen het einde van de achttiende eeuw is er sprake van ruim 250 georganiseerde processies, zo'n dertig vanuit de Republiek. In die tijd trokken de pelgrims uit Holland onopvallend in kleine groepjes naar de grens. Bij de grens groepeerden ze zich en trokken dan in processie verder. Dit werd georganiseerd door broederschappen. Zo’n broederschap fungeerde als een soort reisorganisatie. Ze begeleidden de pelgrims, gaven praktische tips, bespraken de reisroute, gaven adressen voor eten en overnachtingen en organiseerde de tocht na de verzameling bij de grens. Na de Franse tijd kreeg het katholieke geloof meer vrijheid in het nieuwe Koninkrijk der Nederlanden. In 1819 werd met goedkeuring van paus Pius VII het Broederschap van de Westlandsche Processie naar Kevelaer opgericht. In veel parochies van het bisdom waren broedermeesters of lijsthouders aangesteld en actief. Volgens het reglement uit 1881 van de Westlandsche processie naar Kevelaer stond de processie onder oppertoezicht van de toenmalige bisschop van Haarlem P.A.M. Snickers. Het bestuur van de Broederschap bestond uit een president en vijf leden, die broedermeesters werden genoemd. President was pastoor Andreas van Lottom van Wateringen. P.J. Samwel en G.J. Schilperoort waren allebei broeder-directeur en C.P. Hoek was secretaris en penningmeester. Het Broederschap was niet winstgericht: het batig saldo werd aangewend voor het lezen van missen voor de overleden leden.Broederschapskerk St. Jan de Doper parochie in WateringenHet Westlandse Broederschap telde ooit vierhonderd leden. Het aantal pelgrims werd zelfs zó groot, dat Delft zich in 1912 afscheidde. Vanaf die tijd is de kerk van de Sint Jan de Doperparochie in Wateringen de Broederschapkerk. Het hoofdbestuur zetelde echter reeds vanouds te Wateringen. In februari 1969 heeft het toenmalig (hoofd)bestuur van het Westlandsche Processie Broederschap van O.L. Vrouw van Kevelaer het Broederschap opgeheven en alle bezittingen van het Broederschap overgedragen aan het kerkbestuur van de Sint Jan de Doperparochie te Wateringen. Bij de bouw van de nieuwe Sint Jan de Doperkerk in 1901 werd aan de bedevaarten aandacht geschonken door twee aparte kerkramen. In de twee uiteinden van de Sint Jan de Doperkerk in Wateringen, links en rechts, zijn fraaie gebrandschilderde ramen aangebracht ter ere van Maria als de onbevlekte maagd (Lourdes) en als troosteres der bedroefden (Kevelaer). In twaalf taferelen wordt het hele verhaal van Kevelaer verteld: de verering van Maria als troosteres van de bedrukten, Hendrik Busmann, zijn vrouw, de twee soldaten die haar een prentje aanbieden, maar ook bouwpastoor Flinkenflügel van Wateringen.Vaandels van Westland en WateringenTijdens de processie werden vaandels meegedragen. De Westlandse en Wateringse inbreng werd door eigen vaandels ondersteund. De Sint Jan de Doperkerkkerk bewaart nog steeds vier processievaandels: een ongedateerd, een van het vijftigjarig, een van het vijfenzeventigjarig en een van het honderdjarig bestaan. Op het vaandel uit 1893 staat Joannes de Doper afgebeeld met een stok met daarboven de slang en daaronder het lam. Boven de afbeelding staat de tekst Westlandsche Processie naar Kevelaer. Onder de afbeelding van Joannes staan de jaartallen 1819-1893 en de ster van Wateringen. Aan de onderkant heeft het vaandel vier kwasten. Op het vaandel links staat boven Westlandsche Processie naar Kevelaar met hieronder de vermelding van de jaartallen 1819 (start van de Westlandsche Broederschap) - 1893. Een vaandel dus van 125 jaar oud. Maar wel met het Wateringse wapen toegevoegd!Kevelaer is ondertussen uitgegroeid tot een middelgrote stad. De Kapellenplatz ligt in het centrum van het stadje. Er zijn nu nog twee mooie kapellen uit de 17e eeuw op een plein met imponerende eeuwenoude lindebomen. Er is een indrukwekkende basiliek en er is een prachtig Kruiswegpark.Omdat het tweehonderd jaar geleden is dat de Westlandsche Broederschap naar Kevelaer met goedkeuring van paus Pius VII werd opgericht wordt van september 2019 tot en met januari 2020 een tentoonstelling gehouden in de wagenschuur van het Westlands Museum met aandacht voor Middeleeuwse bedevaartplaatsen in het Westland. Daarnaast aan bedevaartplaatsen waar in het verleden en ook in het heden Westlanders naar toe trekken als pelgrim of toerist. Daarbij kan je denken aan Brielle, Heiloo, Amsterdam, maar ook Lourdes, Santiago de Compostella, maar natuurlijk ook Kevelaer. De Historische Vereniging Wateringen-Kwintsheul heeft voor de realisatie van de tentoonstelling een flinke donatie ontvangen van Fonds 1818. Deze tentoonstelling wordt samen georganiseerd met de andere Historische Verenigingen en Archieven, de Stichting Bedevaarten Westland en de betreffende parochies. Een hele uitdaging!Maar…. U kunt ons ook helpen als u foto’s of mooie of leuke aandenkens heeft van bedevaartsoorden die u of uw familie in het verleden hebben bezocht. We zullen dit netjes op naam, eventueel met foto, innemen en er zorgvuldig mee omgaan. Dat kan op de eerste zaterdag van de maand, 's middags in de Kaaskelder in de Hofboerderij tijdens het spreekuur van de Historische Vereniging Wateringen-Kwintsheul, Hoflaan 1 in Wateringen. U kunt ons ook mailen op info@hvwk.nl.Bruikleen plaquette van Joh. van der Koleij : 25 jaar BroedermeesterVoor de tentoonstelling zijn al bijzondere zaken in bruikleen gegeven, zoals de hier afgebeelde prent met een gezicht op Kevelaer als dank voor de organisatie door de broedermeester Joh. van der Koleij met de tekst:“De Heeren Joh. Van der Koleij uit Wateringen ter gelegenheid van zijn 25-jarige pelgrimstocht als leider en meester van de processie 'Westland – Kevelaer, evenals trouwe 25-jarige gast van Hotel Kölner Hof – in liefde en dankbaarheid geschonken. Familie Jos Tornbergs Hotel Kölner HofKevelaer 12 september 1934”.Auteur: Chris Batist namens de Historische Vereniging Wateringen Kwintsheul
Lees meer
Streekhistorie: Nog geen harmonie op de plaats van De Harmonie zondag 10 maart 2019 10:10

Streekhistorie: Nog geen harmonie op de plaats van De Harmonie

In Naaldwijk heeft DE Harmonie gestaan, op de hoek van de Verdilaan en de Dijkweg. Dit verenigingsgebouw van Fusica, dat in de voormalige pastorie gevestigd was, is in 2009 in alle haast afgebroken toen het in aanmerking kwam om een gemeentelijk monument te worden. Al tien jaar ligt het terrein braak. Nu zijn er nieuwe plannen voor bebouwing in de maak, maar hebben we iets geleerd over monumenten en de waarde ervan? Hoe doen we recht aan een historische omgeving? Laten we eerst kijken wat er na de sloop van de Harmonie over is aan monumentale en waardevolle objecten in de omgeving.Een kerkhof zonder kerk, maar wel uniek en een prachtige plek voor rust en bezinningIn 1828 is bij de toenmalige kerk aan de Dijkweg een stuk grond aangekocht voor een eigen katholieke begraafplaats. Het lag in die tijd ver genoeg buiten het centrum van Naaldwijk. De kerk die onopvallend achter de pastorie lag, is in 1870 afgebroken. En ook zijn opvolger die naast de pastorie gebouwd was, is al bijna een eeuw gelopen gesloopt. Maar het kerkhof is tot 1982 in gebruik gebleven. Nu is het een oase van rust. Lees ook het artikel wat eerder in deze rubriek verschenen is. https://www.wos.nl/streekhistorie-de-r-k-begraafplaats-aan-de-dijkweg/nieuws/item?824574Een woonhuis met hek en prieel en bovendien een mooi verhaal.Huize Bijdorp dat tegenover de Harmonie ligt, is in 1836 gebouwd als dokterswoning en heeft later als rusthuis van de hervormde kerk dienst gedaan. Met de grote tuin en een prieel uit 1907 vormt het nu nog een blikvanger. Het is met recht een rijksmonument. Lees meer op https://www.monumentaalwestland.nl/achtergrond-drie-monumenten-op-een-kavel-aan-de-dijkweg/Het eerste station van Naaldwijk Het tramspoor van de WSM liep tot 1907 over de Dijkweg en had zijn eindpunt voorbij de pastorie. Het station aan deze tramlijn is in 1895 gebouwd en ligt wat noordelijker (richting Honselersdijk), zodat er ruimte was voor rangeren. Dit gemeentelijk monument is herbestemd tot appartementencomplex. Het is geen opvallend gebouw maar wel onderdeel van het verhaal over de WSM in Naaldwijk.Het Monument voor de GevallenenSinds 1953 staat langs de Verdilaan het oorlogsmonument op de locatie waar tussen 1829 en 1865 de algemene begraafplaats van Naaldwijk gelegen moet hebben. Elk jaar op 4 mei wordt de Verdilaan hier afgezet om de herdenking plaats te laten vinden.Samen vormen deze verschillende monumentale objecten bijna een gesloten cirkel om het bouwterrein. De vraag is dus: wat heb je in het midden nodig om recht te doen aan deze waardevolle omgeving? Hoe passen we er iets in dat ruimte laat voor de beleving van ons erfgoed? Welke randvoorwaarden stellen we als samenleving aan dit soort unieke locatie? Willen contrasteren of gaan we voor harmonie en verfijning.De Verdilaan is een verkeerstechnische ingreep uit de jaren zeventig om het centrum van Naaldwijk beter te ontsluiten. Het heeft geen eenduidig karakter en de meeste gebouwen keren zich wat van de weg af. Stedenbouwkundig zou je kunnen pleiten voor een stevige bebouwingsrand om de overgang tussen het oude centrum en de nieuwbouw te markeren. Dat zou dan aan de noordzijde kunnen zoals ook bij het nieuwe gemeentehuis het geval is. Dit glazen gebouw heeft de entree prominent aan de verkeersader en niet aan de oudere Stokdijkkade. De vraag is of de kruising met de Dijkweg ook op deze manier vormgegeven moet worden en welke bouwmassa en uitstraling wenselijk is op deze locatie. De Stokdijkkade en de Dijkweg worden allebei doorsneden door de Verdilaan, en hoewel de bebouwing even ver van elkaar staat, zijn ze niet met elkaar te vergelijken. De Stokdijkkade heeft eind jaren zestig zijn open en landelijke karakter verloren en heeft aan een zijde een woonfunctie gekregen, aan de andere zijde staan voornamelijk kantoorpanden. Op de plaats waar ooit de vaart liep, wordt geparkeerd. De kunst is hier om de verbinding met het centrum beter vorm te gaan geven.De Dijkweg is meer intiem qua beleving en meer gevarieerd in functie. Het grootste deel van de bebouwing is van voor de oorlog en bestaat uit huizen met voortuinen. Hoewel ook hier al grotere ingrepen gedaan zijn, is de historie nog voelbaar en dat maakt dat dit een populaire fiets- en wandelroute is. Omdat het karakter van deze oude verbindingsweg aan beide zijden van de Verdilaan niet wezenlijk verschilt, zou continuïteit het uitgangspunt moeten zijn voor verdere invullingen langs de Dijkweg. Als vereniging pleiten we voor respect voor het karakter van de Dijkweg en voor de waardevolle objecten in de directe omgeving. Dus niet contrasteren, wat de snelle oplossing is in een complexe omgeving, maar op zoek gaan naar harmonie en verfijning. Het vereist onderzoek en studie naar bouwmassa, functie, toegang en materiaalgebruik, waarbij alle belangen erkend en gewogen worden. Dat is niet makkelijk en het kost meer tijd en vakmanschap. Maar het is uiteindelijk de moeite meer dan waard, omdat niet alleen het gebouw zelf, maar ook de omgeving en wij allemaal erbij gebaat zijn. Met dank aan HAW en Wim Valstar voor het gebruik van foto's.Auteur: Jolanda Faber van HVNH
Lees meer
Media Choice - powered by: HPU internet services / IB broadcast / Maxx-XS