Tip ons
Tip ons

Je kunt zelf jouw bijdrage/tip via dit formulier toesturen. Wij zullen deze controleren en mogelijk gebruiken voor publicatie. Let op! Aangeleverd materiaal dient rechtenvrij te zijn of er moet schriftelijk toestemming zijn verleend voor het gebruik ervan.

Nu:
Straks:
Nu:
Straks:

Rubrieken


Streekhistorie: Een oud schilderij op de zolder van boerderij Berestein zondag 18 augustus 2019 10:10

Streekhistorie: Een oud schilderij op de zolder van boerderij Berestein

Elke eerste zaterdag van de maand houdt de Historische Vereniging Wateringen-Kwintsheul een historisch spreekuur in de Kaaskelder van de Hofboerderij. Bij een van de afgelopen edities kwam Rianne Ammerlaan langs in de Kaaskelder. Zij had het onderstaande schilderij bij zich. Rianne was thuis de boel aan het opruimen. Zij had dit schilderij van haar moeder Martina Raaphorst, die getrouwd was met Martinus Ammerlaan, gekregen. Martina had dit schilderij in 1968 meegenomen toen de boerderij Berestein van haar vader werd afgebroken. Het lag toen op zolder van de boerderij. Het was te zien dat de tand des tijds het schilderij en de lijst flink hadden aangetast, maar weggooien wilde Rianne het ook weer niet. Vandaar de vraag aan ons of wij als Historische Vereniging iets hadden aan dat schilderij met de afmetingen van zo’n 40 bij 25 cm. Op het schilderij is een groot hoog huis te zien met twee bouwlagen met een flinke kap met dubbele schoorstenen met een aanbouw van één laag met dak over de gehele lengte van het huis met een aansluitende muur. Rechts een kleiner huis van één laag met kap waar in de deuropening een man op klompen staat Op de voorgrond zien we een handkar.Familie Adrianus Raaphorst en Adriana EnthovenDe vraag was welke huizen dit waren en waar de huizen lagen. Rianne zei dat niet te weten. En als historische vereniging hebben we niet veel aan een schilderij zonder inhoud. De vraag aan Rianne Ammerlaan was dan ook nader onderzoek te doen bij haar familie. Rianne is een kleindochter van Adrianus Petrus Raaphorst en Adriana Klazina Enthoven. Haar grootouders trokken na hun huwelijk in 1916 in bij Adrianus' ouders Piet Raaphorst en Anna Groenewegen die boerden op de boerderij Berestein. Deze lag aan de Broekweg (nu Kerkstraat) in Kwintsheul, vlak bij de kerk, omgeven door grote kastanjebomen. In 1928 werd Adrianus zelf eigenaar en beheerder van boerderij Berestein. Hij kreeg een groot gezin.Het wat en waar van het schilderij van familie RaaphorstRianne kon aan haar moeder niets meer navragen, want zij is reeds overleden. Maar door contacten van Rianne met haar tante Gré Raaphorst, een dochter van Adrianus Petrus Raaphorst en Adriana Klazina Enthoven (wonend in Zuid-Afrika en ook even in Australië) kwamen twee oude foto’s boven tafel die meer informatie gaven.Op de eerste foto uit circa 1925 zien we Petronella (Nellie) Raaphorst, een oudere zus van Gré. Nellie staat hier in de voortuin van boerderij Berestein. Op de foto zien we de voorkant van boerderij Berestein rechts van haar. Achter Nellie Raaphorst zien we een hoog huis van twee lagen met dak en schoorstenen en rechts daarvan nog een vrijstaand huis. Links kan het de achterkant van de Andreasschool of de Andreaskerk zijn. Het hoge huis achter haar heeft veel overeenkomsten met het schilderij.Op de tweede foto, die ouder is, zien we wederom een hoog huis met twee lagen met een kap en met de aanbouw wat dichterbij. Op deze foto is heel duidelijk de gelijkenis te zien met het schilderij, met name de aanbouw. De oude bouwmanswoning BeresteinOp basis van deze twee foto’s kunnen we stellen dat het hoge huis van twee lagen met dak ten oosten van de boerderij Berestein lag, richting Lange Wateringkade, achter de Andreas- of Jongensschool. In 1909 had de weduwe Maria Raaphorst-de Winter, oma van Adrianus, een stuk grond verkocht aan het R.K. Kerkbestuur.Uit het contact met Toos van Zeijl-Raaphorst, de jongste dochter van Adrianus Petrus Raaphorst en Adriana Klazina Enthoven, werd zelfs verteld dat het hoge huis ‘de oude boerderij Berestein’ was, waar in het verleden hun knecht David van Ooijen had gewoond, die later naar de Hoenderparklaan was verhuisd. De boerderij Berestein die in 1968 gesloopt is, werd namelijk pas in 1854 gebouwd. In de koopakte van 11 juli 1843 werd door Pieter Raaphorst Louweriszoon eene kapitale ruime en welgelegen Bouwmanswoning, vijf arbeidershuisjes en ongeveer 100 hectare extra best teel- en weiland gekocht. Deze boerenwoning was genaamd “Veenrust” alias “Berestein”.Dus wat blijkt: het schilderij geeft een beeld van de oude ‘Bouwmanswoning Berestein’. Op het schilderij en de tweede foto zijn de arbeidershuisjes goed zichtbaar.Nu is daar niets meer van over. Volgens Toos van Zeijl-Raaphorst was voor de oorlog de oudste boerderij Berestein al gesloopt. De nieuwe Berestein, die wel zijn honderdjarig bestaan heeft gevierd, is in 1968 afgebroken om plaats de maken voor de Kastanjehof en een gymzaal bij de Andreasschool. Nu ligt op deze locatie de supermarkt van Jumbo. De oude bouwmanswoning Berestein op oude kaartenDe oudste boerderij Berestein is al gebouwd in de zestiende eeuw. De naam is ontleend aan Pouwels van Beresteijn, Burgemeester der Stad Delft, die getrouwd was met Volckera Claesdr. Knobbert. Hij liet in 1622 de boerderij met landerijen die lagen tussen de huidige Kerkstraat bijna tot aan de Zwet in Kwintsheul in kaart brengen op basis van kaartgegevens uit 1576. Hij had deze wooninge mitte landen daer toe behoorende ende al 't gunt daerop aert ende nagelvast is ende daer van dependeert, groot ontrent sesendvertich mergen leggende bij de Quintsheul als legaat in 1606 verkregen van zijn schoonmoeder Maritgen Dicksdr. Duyst. De kaart is het uitvergrote detail van Kwintsheul in 1576. De bebouwing bij de Heulbrug is rechts weergegeven door drie getekende huizen. De bouwmanswoning Berestein ligt dan in het midden met diverse andere bijgebouwen en twee hooimijten. Alle groene percelen hoorden bij de boerderij en liepen bijna door tot de Zwet. Verder naar links richting Naaldwijk lag de oude Uithofwoning van het klooster van Loosduinen op de locatie van het pas gesloopte huis van bakker Bom. Het weggetje dat daarboven ligt was het Munnickenlaantje, later De Driesprong en nu de Vorkotterstraat. Deze liep naar het oude Slimpad.Eigenaren van de bouwmanswoning Berestein tot 1743De boerderij kwam na het overlijden van de heer Pouwels van Beresteijn in 1625 toe aan zijn vrouw Volckera Knobbert. Na haar overlijden in 1634 erfden haar negen kinderen ieder een negende deel. Familieleden zouden de jaren die volgden hun erfdeel vaak verkopen aan een van de andere familieleden. Toen in 1724 Corvina Maria Valensis haar erfdeel verkocht aan Adriaan Bogaart, ook een achterkleinkind van Pouwels Beresteijn, werd Adriaan volledig eigenaar van de landerijen van zijn overgrootvader. Hij was getrouwd met Petronella van Groenedijk en hertrouwde in 1728 met Elisabeth Adriana Backer.De erfgenamen van Elisabeth verkochten in 1781 de boerderij en bijbehorend land aan Jan van der Arend en Phillius Roels, ieder voor de helft. Maria van der Arend, een dochter van Jan en getrouwd met Hendrik van Leeuwen, werd hierna eigenaresse van de boerderij. In 1825 overleed Maria en in 1843 werd na het overlijden van weduwnaar Hendrik van Leeuwen de kapitale en welgelegen woning, toen genaamd ‘Veenrust’, verkocht aan Pieter Louwrensz. Raaphorst. In 1846 werd het nieuwe voorhuis van de boerderij Berestein gebouwd.Het schilderij is door Rianne Ammerlaan aan ons geschonken, maar in overleg met haar hebben wij dit nu historisch waardevolle schilderij overgedragen aan het Westlands Museum. Wie de schilder was, is nog niet bekend.Auteur: Chris Batist van de Historische Vereniging Wateringen-Kwintsheul
Lees meer
Streekhistorie: Nieuwe straatnaam met historie: Boswoning zondag 11 augustus 2019 16:04

Streekhistorie: Nieuwe straatnaam met historie: Boswoning

De gemeenteraad heeft op advies van de straatnamencommissie vastgesteld dat de nieuwe openbare ruimte op ontwikkellocatie Elsenbosch vernoemd wordt naar een oude boerderij: de Boswoning. De historische vereniging heeft deze naam voorgesteld en helpen onderbouwen. Het past goed bij de nabijgelegen Bosweg en Boslaan. Maar is vooral belangrijk voor het geheugen van Honselersdijk. Nieuwe openbare weg op ontwikkellocatie Elsenbosch, in de bocht van de Burgemeester Elsenweg. Ontwikkellocatie Elsenbosch en de Boschwoning gemarkeerd op kaart uit 1850De oorsprong van de BoswoningHonselersdijkers die zich de oude vervallen Boswoning kunnen herinneren, zullen zich waarschijnlijk niet gerealiseerd hebben dat het zo’n bijzondere geschiedenis had. Het stamt nog uit de tijd dat deze plek onderdeel was van de domeinen van stadhouder Frederik Hendrik en zijn vrouw Amalia van Solms. Ook dat is nu moeilijk voor te stellen: het zomerpaleis met uitgebreide tuinen en duizenden bomen dat een voorbeeld was voor de zowel de architectuur als de tuinkunst in de 17e eeuw.Huis Honselaarsdijk in vogelvlucht met gemarkeerd de twee speelhuizenDe Boswoning was in het aangelegde bos te westen van het paleis gesitueerd en diende als ‘speelhuys’. Dit was plek om zich te amuseren, thee te drinken en goede gesprekken te voeren. Je kan het zien als de voorloper van het prieel. Grote buitenplaatsen hadden vaak meerdere speelhuizen. In de tuin ten noordwesten van de Nederhof is een paar jaar later een tweede speelhuis gebouwd. De Boswoning lag wat verder van het hoofdhuis af en werd bereikt door aan het einde van de formele tuin de boomgaard door te steken en halverwege linksaf te slaan om een recht pad te volgen dat naar de fazanterie en de hertenwei leidde. TH. Morren schreef in zijn boek Het Huis Honselaarsdijk in 1908: "Indien men vanaf het begin van dezen vijver in rechte lijn loopt in de richting van Naaldwijk, komt men aan de oude boschwachterswoning, welke gedeeltelijk is vernieuwd en aangebouwd, maar waarvan het oude gedeelte nog duidelijk zichtbaar is"Met de vijver bedoelt hij de karpervijver die bij tuinderij Nieuw Honsel aan de Nieuweweg lag en een paar jaar later gedempt is. ArchitectuurOpvallend aan dit speelhuis is dat het veel overeenkomsten vertoont met de hoektorens van het paleis. Het is in 1636 gebouwd in de stijl van het Hollandse classicisme. Daarmee is de Boswoning een van de eerste bouwwerken in deze nieuwe bouwstijl.Typerend zijn de sobere bakstenen muren zonder versiering rond de ramen of op de hoeken, de zuiver symmetrische gevel indeling, en het leien dak met dakvensters. Twee jaar ervoor was de Frans-Zweedse architect Simon de la Vallée in dienst gekomen van Frederik Hendrik, maar waarschijnlijk was Jacob van Campen ook betrokken bij het ontwerp. Er zijn geen tekeningen bewaard gebleven maar wel een bestek waarin alle maten en materialen beschreven zijn. Op basis hiervan is door de Rijksdienst een reconstructietekening gemaakt, waarop te zien is dat op de verdieping de belangrijke ruimte is gesitueerd met zeven ramen en een hoog betimmerd plafond. Voor een uitgebreide beschrijving zie: https://www.dbnl.org/tekst/_jaa030199201_01/_jaa030199201_01_0007.php. De reconstructie vertoont veel overeenkomsten met de prenten die in 1695 en 1700 vervaardigd zijn.’t Boswachters Huijs. Randgravure bij de kaart van A. Bega en A. Blooteling uit 1695De Boschwachters wooning. Randgravure bij de kaart van Carel Allard uit 1700Functies en eigenarenOp deze prenten komen we de naam ‘t Boswachtershuys en De Bosch-wachters wooning tegen. De hooiberg die ernaast getekend is en een bijgebouw dat mogelijk een schuur was, doen vermoeden dat het niet langer voor vermaak diende, maar dat het bewoond werd door personeel. Op de eerste kadastrale kaart (1809-1832) staat bij het huis “Maison de Boschwoning”. In 1819 spreekt men van “een boumanswoning van ouds genaamd "de BOSCHWONING", een naam die ook nu nog voorkomt op huidige kaarten van de topografische dienst.In het jaar 1819 koopt Willem Klaasz Kester de boerenwoning “de Boschwoning” met circa 55 hectaren van de domeinen. Dit land liep van de “Jeneverbrug” (Jan Evertsbrug) over de Nieuwe vaart tot de Bossloot. Het grensde aan het bezit van de rentmeester van de domeinen Johan David Nicolaas van der Trappen. Deze had langs de Dijkweg zelf de mooiste stukjes grond gekocht; zijn zoon bouwde hier in 1851 zijn buitenplaatsje “Maria’s oord”.Notariële akte uit 1847, Willem Klaasz Kester verkoopt dan de Boswoning aan zijn zoonEen ander naam die aan de Boswoning verbonden was, is C.M. (van) Haaster. In 1920 en 1922 biedt deze resp. iepenbomen als een “beste beer” aan. Hij geeft daarbij als adres Boschwoning Dijkweg, Honselersdijk en vermeldt dat dit via de weg en het water bereikbaar is. Of hij daadwerkelijk de Boswoning in bezit had, is onduidelijk. Mogelijk huurde hij het van een Kester, want deze familienaam is lange tijd verbonden gebleven aan dit gebied tussen Honselersdijk en Naaldwijk. Er is ook sprake van de firma “Boschwoning” aan de Nieuweweg 5. Zeer waarschijnlijk was deze nabij de Boswoning gevestigd. In 1962 was het eigendom van ene A. Kester die er zelf niet woonde. Het was in zeer slechte staat en werd onbewoonbaar verklaard.Knipsels uit De Westlander 1920, 1922 en 1962. Beeldbank HAW.Boslaan en Boswoning op de kaart van Kruikius uit 1712 (Gerard Beijer)HerinneringDe Boslaan was - vanaf de Dijkweg in Naaldwijk - de oprijlaan naar deze woning voordat de Burgemeester Elsenweg - vlak na de Tweede Wereldoorlog - doorgetrokken werd en de boerderij aan de andere kant van deze weg kwam te liggen. Deze geïsoleerde ligging wordt nu opgeheven door de aanleg van een nieuwe toegangsweg vanaf de rotonde van de Burgemeester Elsenweg en de Bosweg. Te laat voor de Boswoning zelf. Na de transformaties van speelhuis naar boswachtershuis naar boerderij heeft het plaats moeten maken voor de glastuinbouw. De herinnering wordt nu vastgelegd in de straatnaam op het nieuwe bedrijventerrein. Wanneer de woning precies gesloopt is, weten we niet, maar Wim Duivesteijn heeft in 1989 nog een tekening van dit bijzondere pand gemaakt.Foto van de Boswoning uit het archief van Jan van Dijk. In bezit van HVNH.Weet je het jaartal van de sloop? Ken je (volks)verhalen over de Boswoning? Of ben je er ooit binnen geweest? Stuur dan een mail naar info@hvnh.nlAuteur: Jolanda Faber van de Historische Vereniging Naaldwijk Honselersdijk
Lees meer
Streekhistorie: Ruim 5.000 Padvinders in Hoek van Holland zondag 4 augustus 2019 10:10

Streekhistorie: Ruim 5.000 Padvinders in Hoek van Holland

Van 31 juli tot en met 9 augustus 1937 vond in Vogelenzang, bij Hillegom, de 5e padvinders Wereldjamboree plaats. Tegenwoordig zouden de meeste deelnemers aan een dergelijk evenement per vliegtuig reizen, maar in 1937 was men nog op treinen en veerboten aangewezen. Op donderdag 29 juli kwam Lord Baden Powell, de grondlegger van de padvinderij/scouting, met de Harwichboot in Hoek van Holland aan. Op de steiger werd hij verwelkomd door J.J. Rambonnet, de Nederlandse Hoofdverkenner.De meeste andere Engelse deelnemers, maar ook een aantal Australische, arriveerden op vrijdag 30 juli in Hoek van Holland. Zij werden verder vervoerd met zeven speciale treinen met in totaal 77 wagons. Er kwamen op die dag 5.171 padvinders in Hoek van Holland aan en uiteraard had de Harwichboot geen capaciteit voor een dergelijk aantal.Daarom werden er zes extra schepen ingezet:Gelijk met de Harwichboot AMSTERDAM kwam de BRUGES aan met het eerste contingent van ongeveer 600 padvinders. Deze BRUGES was ook een Harwichboot, maar voer normaal tussen Harwich en Antwerpen.De andere vijf schepen waren ’s ochtends vroeg uit Engeland vertrokken en kwamen pas in de loop van de middag aan. Hierbij was de PRINSES JULIANA van de Maatschappij Zeeland die voor de oorlog tussen Vlissingen en Harwich voer, maar nu voor deze speciale reis was gecharterd.De schepen die werden ingezet voor het vervoer van de padvinders. De aantallen in de rechter kolom geven ongeveer het aantal padvinders aan boord aan. *lijst samengesteld door Henk van der Lugt*Met de overige vier werden normaal excursies gemaakt op de Theems, langs de Engelse zuidkust en naar Calais. Twee van deze vier, de QUEEN OF KENT en QUEEN OF THANET, waren zelfs raderboten. Kennelijk waren de certificaten voldoende om ook een oversteek over de Noordzee te mogen maken. De raderboot Queen of Kent, een van de schepen waarmee de padvinders de overtocht over de Noordzee maakten. *collectie Henk van der Lugt*Gelukkig was het weer goed maar anders zou het geen plezierreisje voor de padvinders zijn geweest. Zeker op de vier excursie-schepen die een stuk kleiner waren dan de andere. Het Hoekse publiek en de zomergasten zorgden voor een hartelijke ontvangst. De jongelui op de schepen hieven de nodige ‘cheers’ aan die op de wal spontaan werden beantwoord. Daarna verliep de passencontrole snel en de douane liet de padvinders ongemoeid.Engelse en Australische padvinders in Hoek van Holland op 13 augustus 1937 bij terugkeer naar huis. Als souvenir nemen zij klompen mee. *Krantenfoto uit de Maasbode van 14 augustus 1937*Voor een opknappertje was gezorgd, want op de wal stonden tafels met bekertjes koffie en broodpakketjes klaar. Op vrijdag 13 augustus vertrokken de Engelse en Australische padvinders weer via Hoek van Holland, nu met vijf extra schepen. Zo was Hoek van Holland ook betrokken bij de Wereldjamboree.De terugkerende padvinders gaan aan boord van de PRINSES JULIANA van de Maatschappij Zeeland op 13 augustus 1937. *Krantenfoto uit de Maasbode van 14 augustus 1937*Auteur: Henk van der Lugt van het Historisch Genootschap Hoek van Holland
Lees meer
Media Choice - powered by: HPU internet services / IB broadcast / Maxx-XS